Haber-Fotoğraf: Muhammed Enes FİLİK

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü,Yeni Medya ve Gazetecilik Ana Bilim Dalı, Gazetecilik Kulübü, Medya Akademisi Derneği (MAKDER), Türkiye Radyo, Televizyon ve İnternet Habercileri Derneği (TVDER) iş birliğiyle düzenlenen “Medya ve Etik” panelinde gazetecilikte etik ilkelerin önemi, masumiyet karinesi, hız ve tık odaklı haberciliğin getirdiği sorunlar, sosyal medyanın gazetecilik üzerindeki etkileri ile yapay zekâ tartışmaları ele alındı.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü tarafından organize edilen panel, gazetecilerle öğrencileri bir araya getirdi. Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan’ın moderatörlüğünü üstlendiği etkinliğe TV 100 İstihbarat Şefi Devrim Tosunoğlu, gazeteci ve iletişim uzmanı Yasemin İlan ve Kanal D Haber Muhabiri İbrahim Konar konuşmacı olarak katıldı. Etkinliğe, Medya Akademisi Derneği (MAKDER) Genel Başkanı Selçuk Taşdemir ile Türkiye Radyo, Televizyon ve İnternet Habercileri Derneği (TVDER) Genel Başkanı İzzet Aydın da katıldı. Panelde usta gazeteciler, sahadaki deneyimlerini paylaşarak öğrencilerin etik sorunlarla ilgili sorularını yanıtladılar.

Prof. Dr. Süleyman İrvan: “5N1K kuralına ‘Etik’ de eklenmeli”

Panelin moderatörlüğünü yapan Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan, akademide anlatılan etik değerler ile sektörün dinamikleri arasındaki ilişkiye değindi. Gazetecilikte rekabet ve hız ortamının etik ilkeleri zorladığına dikkat çeken İrvan, “Derslerimde öğrencilerime gazeteciliğin temel kuralı olan 5N1K formülüne mutlaka bir ‘E’ harfi eklememiz gerektiğini söylüyorum; yani 5N1K+1E olmalı. O ‘E’ de etiktir. Etik olmazsa gazetecilik toplum için sorunlu bir mesleğe dönüşür. Gazetecilik etik ilkelerine uygun davranmak, temas ve mesafe kuralını korumak, hız ve rekabet baskısına rağmen mesleğin temel doğrularından taviz vermemek gerekiyor” ifadelerini kullandı.

Devrim Tosunoğlu: “Etik, gazeteciliğin olmazsa olmazıdır”

TV 100 İstihbarat Şefi Devrim Tosunoğlu, etiğin habercilikte vazgeçilmez bir zemin olduğunu ve gazetecinin öncelikle empati yapması gerektiğini belirtti. Özellikle polis-adliye muhabirliğinde masumiyet karinesine titizlikle uyulması gerektiğini vurgulayan Tosunoğlu, “O haberin öznesi bir gün siz de olabilirsiniz. Yargılama süreci bitmeden, suç kesinleşmeden kimseyi peşinen suçlu ilan edemezsiniz. Bir şüphelinin ailesinin, özellikle yanındaki masum çocukların hiçbir suçu yoktur; bu kişilerin fotoğrafları buzlanmalı, isimleri kodlanmalıdır. Mesleğin ilk kuralı, haberin sahada yapıldığını unutmamaktır. Hız uğruna, teyit edilmeden girilen bilgiler hem güveni zedeler hem de telafisi imkânsız mağduriyetler yaratır” dedi.

Yasemin İlan: “Hız yarışı etik ilkeleri ve dili tahrip ediyor”

Uzun yıllar TürkMedya bünyesinde magazin ve dijital servislerde yöneticilik yapan gazeteci Yasemin İlan, dijital mecraların yaygınlaşmasıyla birlikte tık ve takipçi kazanma hırsının gazeteciliği dönüştürdüğünü ifade etti. Magazin haberciliğinde de etik sınırların bulunması gerektiğine dikkat çeken İlan, “Editörler bazen ‘Haberi 5 saniyede girdim’ savunmasıyla büyük yazım hataları veya skandal başlıklar atabiliyor. Ancak 5 saniyede girilen hatalı bir içerik veya yanlış bir harf hem gazetecinin hem kurumun itibarını zedeler. Magazinde de kişilerin özel hayatı, aileleri ve hedef gösterilme riskleri düşünülmelidir. Röportaj yaptığınız kişiyi çok iyi tanımalı, dersinize iyi çalışmalı ve sansasyon uğruna insanların hayatını tehlikeye atacak detayları süzmeyi bilmelisiniz” diye konuştu.

İbrahim Konar: "Gazetecinin en büyük sermayesi güvendir"

Kanal D Haber Muhabiri İbrahim Konar, geleneksel televizyon yayıncılığı ile denetimsiz dijital platformlar arasındaki etik farklara işaret etti. Tüketici haberlerinden örnek veren Konar, “‘Yasak değil ama etik de değil’ anlayışı gazetecilikte çok belirleyicidir. Dijitalde ve kontrolsüz ilçe sayfalarında lekelenmeme hakkı kolayca zedelenebiliyor; teyitsiz iddialarla insanların hayatı karartılabiliyor. Oysa haber merkezlerinde güçlü bir editoryal süzgeç ve kamuoyu hassasiyeti vardır. Gazetecinin en büyük sermayesi güvendir ve kaynak gizliliği gazetecinin namusudur. Ayrıca haber bültenlerinde yapay zekâ kullanımının Türkçenin doğru kullanımını ve seslendirme kültürünü zedelediğini görüyoruz. Etik değerlerimiz bir binanın taşıyıcı kolonları gibidir; asla esnetilmemeli ve taviz verilmemelidir” dedi.

Panel, akademisyenlerin ve öğrencilerin sorularının yanıtlanması, haber kaynaklarıyla ilişkiler, staj imkânları ve saha deneyimlerine ilişkin tavsiyelerin paylaşılmasının ardından sona erdi.