Zeynep Piroğlu: Pandemi sürecinden en çok göçmenler etkilendi
15.11.2021 21:03

Zeynep Piroğlu: Pandemi sürecinden en çok göçmenler etkilendi


Haber Üsküdar - Melike Çakır

Zeynep Piroğlu, Türk Kızılay Toplum Merkezi Anadolu Yakası'nda sosyo-ekonomik güçlendirme programı sorumlusu. 4,5 yıldır göçmenlerle çalışıyor. Uludağ Üniversitesi Sosyoloji Bölümü mezunu ve Üsküdar Üniversitesi'nde Sosyoloji yüksek lisansı yapıyor. Zeynep Piroğlu'na Haber Üsküdar olarak göç ve göçmenlerle ilgili sorular yönelttik.

Göç nedir, kısaca göç hakkında bilgi verir misiniz?

 Göç birçok farklı sebeple yaşanabiliyor. Genellikle ikiye ayrılıyor, zorunlu göç ve isteğe bağlı göç diye. Zorunlu göç, kişilerin hayatlarının tehlikede olması nedeniyle, savaş sebebiyle veya siyasi nedenlerden dolayı oluyor. Diğer durumda ise ekonomik sebeple veya evlilik sebebiyle göç edebiliyorlar.

Göç dediğimiz şey bir zorunluluktan mı doğar yoksa bir tercihten mi doğar?

Duruma göre değişir. Yani siz daha iyi bir yaşam standardına sahip olabilmek için gitmek isteyebilirsiniz, bu da zorunluluktan olabilir gerçi. Yani Sudan’da yaşıyorsanız, ülkenizdeki iş piyasası yaşam koşullarınızı sağlayamayacak düzeyde kötü ise veya ailenizin geçimini sağlayamıyorsanız bu da zorunlu göç statüsüne girer. Ama ekonomiye bağlı sebepler isteğe bağlı sebeplermiş gibi görünebilir. Yani herhangi bir can güvenliğiniz yoksa, bu savaş da olabilir ya da siyasi görüşleriniz nedeniyle, tabi olduğunuz din sebebiyle gibi bu durumlardan dolayı göç ediyorsanız bu kesinlikle zorunluluktur. Ve bu hayatta kalma gayenizdir.

Göç küresel eşitliği dengeler mi?

 Bir yönüyle dengeler. Şöyle, çünkü dünyadaki ekonomik duruma baktığımız zaman savaş çıkan ülkelere ya da genel anlamda sosyo-ekonomik düzeyi kötü olan ülkelere baktığımızda hep Ortadoğu'da Afrika’da ve Asya'da insanların batıya doğru göç ettiklerini görüyoruz. Aslında Avrupa’daki sanayileşme ile birlikte bir şekilde göç sayesinde insanlar ulaşabilme imkânı sağlayabiliyorlar gelişmiş ülkelere. Ne kadar ülkeler bazı sözleşmelerle bunları kısıtlasalar da ve herkesi kabul etmeseler de en azından doğudan batıya doğru göç sayesinde eşit imkânlara ulaşma şansını yakalıyor. Direkt o imkânlara ulaşmıyor ama göç bu eşitliği sağlamada bir kanal olabiliyor.

Göç dediğimiz yapı ülkeleri olumlu olumsuz nasıl etkiler?

 Aslında bu çok geniş kapsamlı bir konu. Genelde olumlu yönden etkilemez diye düşünüyoruz ama olumsuz etkilediği kadar olumlu yönden de etkiliyor. Yani kendi ülkemizi baz alarak söylersek, ülkemizdeki ara eleman ihtiyacı çok büyük oranda göçmenlerden karşılanıyor. Ne kadar devlet denetlemeye çalışsa da kaçak istihdam işverenlerin çok fazla yararlandığı bir kanal. Yani onlara kâr getiren ve onları sigorta yükünden kurtaran bir uygulama. Göçmenler bizimle alışveriş yapıyor ya da bizim gibi ev tutarak ekonomik döngüyü sağlıyorlar. Yine göçmenlere dışarıdan gönderilen fonlar da bu döngüye katkı sağlıyor. Olumsuz olarak da yerel halkla sorun yaşıyorlar diyebiliriz.

 Yaşadığımız pandemi süreci göç sorununu sizce nasıl etkiledi?

  Pandemi sürecinden en yoğun etkilenen grup göçmenler. Ekonomide kayıt dışı çalışmaları itibariyle, sosyal haklardan çok fazla faydalanamadılar. En azından İŞKUR’un verdiği destekler genellikle kayıtlı çalışanlara verildiği için göçmenler bu destekten faydalanamadı. Aynı zamanda kayıt dışı çalıştıkları için yalnız kalmalarına neden oldu. Her türlü gıda noktasında, ihtiyaç noktasında ve imkânlara ulaşmada daha büyük sıkıntı yaşadıkları için pandemi bize oranla daha sert vurmuştur göçmenleri.

Göçmenlerin, göç ettikleri yerlerde belli hakları var mı?

Tabii ki oluyor. Bu durum değişiklik gösteriyor bulundukları statüye göre. Göçmenlerin sahip oldukları 3 hak vardır. İkamet izni alabilirsiniz, uluslararası koruma kimliği alabilirsiniz vee bunun dışında Suriyelilerin sahip olduğu geçici koruma vardır. Bunların ayrı ayrı işleyişi vardır. Geçici koruma altında olanlar, sağlık, eğitim, hukuki gibi birçok hakka sahiptir. Ama oy kullanamazlar. Vatandaş olamazlar. Bu yüzden kalıcı olmadıkları için her hakka sahip değillerdir. Bu bağlamda kalıcı insan hakları değil de, insani haklar verilir daha çok.

Son zamanlarda düzensiz göçten söz ediliyor. Düzensiz göç nedir?

Kayıt dışı göç demektir. Eğer sizin sınır kapınız kapalı ise ülkenize girmenize izin vermiyorsanız, bunlar normalde düzensiz göçerler. Bunu birçok önlem alarak önleyebilirsiniz.

Son olarak, ülkemizde Göç Bakanlığı kurulması fikrini nasıl değerlendiriyorsunuz?

Yani şöyle, zaten İçişleri Bakanlığı'na bağlı Göç İdaresi var. Aslında göç konusunda ayrı bir bakanlığa ihtiyacımız var mı bilmiyorum. Göç idaresinin yeterli olmadığı yerde Göç Bakanlığı'na ihtiyaç olabilir. Çok bir şey söyleyemeyeceğim yani.