Haber Üsküdar

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde gazetecilik eğitimi alan öğrenciler, teknolojinin sunduğu fırsatlara rağmen mesleğin geleceğini basın özgürlüğü, ekonomik kaygılar ve güven tartışmaları üzerinden değerlendiriyor.

Gazetecilik, gerçekleri araştırmak ve topluma aktarmak isteyen gençler için hâlâ oldukça anlamlı bir meslek. Ancak Türkiye’de bu mesleği yapmanın ne kadar mümkün olduğu, gazetecilik eğitimi alan öğrencilerin zihnindeki en önemli sorulardan biri. Üsküdar İletişim’de Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan tarafından ikinci sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilen odak grup görüşmesi, geleceğin gazetecilerinin mesleğe duydukları ilgiyi ve sektöre ilişkin kaygılarını ortaya koydu. Öğrenciler, bir yandan dijital teknolojilerin habere ulaşmayı kolaylaştırdığını düşünürken diğer yandan basın özgürlüğü ve çalışma koşullarına ilişkin kaygılarını dile getirdiler.

Odak grup görüşmesinde öne çıkan ortak nokta, gazeteciliğin yalnızca haber yapmaktan ibaret görülmemesiydi. Öğrenciler için gazetecilik, gerçeği araştırmak, insanları dinlemek, topluma bilgi aktarmak ve yanlışları görünür kılmak anlamına geliyor. Öte yandan, öğrencilerin önemli bir bölümü, mesleğe ilişkin idealleriyle Türkiye’deki çalışma koşulları arasında ciddi bir gerilim bulunduğuna dikkat çektiler.

“İnsanlara doğruları aktarmak istiyorum”

Öğrencilerin gazeteciliği tercih etme nedenleri birbirinden farklılık gösteriyor. Kimi çocukluk hayalinin peşinden gitmiş, kimi spor haberciliğine duyduğu ilgiyle bu bölümü seçmiş. Bazıları ise gazeteciliği, toplumsal sorunları araştırmak ve doğru haberleri topluma ulaştırmak istediği için tercih ettiğini belirtiyor.

Bir öğrenci, gazeteciliği seçmesinde medyadaki tarafsızlığın giderek zayıfladığı yönündeki düşüncesinin etkili olduğunu belirterek, bu durumdan duyduğu rahatsızlığın kendisini mesleğe yönelttiğini anlattı. Bir başka öğrenci ise insanların kendilerini dinleyecek ve yaşananları doğru biçimde aktaracak gazetecilere her zaman ihtiyaç duyduğunu vurguladı. Ona göre güvenilir gazeteciliğin önemini koruması, mesleği seçmesindeki temel nedenlerden biri.

Gazeteciliğe ilgilerinin temelinde merak ve insanlarla iletişim kurma isteği bulunan öğrenciler de var. Bir öğrenci, insanlarla konuşmayı, onlardan bilgi almayı ve öğrendiklerini başkalarına aktarmayı sevdiği için bu bölümü seçtiğini ifade etti.

Spor haberciliği ise bazı öğrencilerin mesleki hedefleri arasında öne çıkıyor. Bir öğrenci, gazeteciliği özellikle spor muhabiri olabilmek için tercih ettiğini belirtti. Ailesinde gazeteciler bulunan bir başka öğrenci içinse meslek seçimi, aileden gelen etkinin yanı sıra kişisel bir ilgiyle şekillenmiş durumda.

Öte yandan, bölümü sevmenin mezuniyet sonrasında mutlaka gazetecilik yapma kararı anlamına gelmediği de odak grup görüşmesinde ortaya çıktı. Bir öğrenci, Üsküdar İletişim’de aldığı eğitimden memnun olduğunu ancak mezun olduktan sonra profesyonel olarak gazetecilik yapmayı düşünmediğini dile getirdi.

Mesleği bir ideal olarak görenler de var, belirli bir alanda uzmanlaşmak isteyenler de. Ancak mesleğin geleceğine ilişkin tartışmalar başladığında kişisel beklentiler yerini ortak kaygılara bırakıyor.

Teknoloji haberciliği kolaylaştırıyor, kaygıları artırıyor

Odak grup görüşmesinin en önemli başlıklarından biri, dijitalleşmenin gazeteciliğe etkisiydi. Öğrenciler, internet ve sosyal medya sayesinde bilgiye ulaşmanın, farklı kaynakları takip etmenin ve haberleri geniş kitlelere ulaştırmanın geçmişe göre daha kolay olduğunu düşünüyor. Geleneksel medya kuruluşlarının dışında bağımsız yayın yapabilme olanağı da bu değişimin olumlu tarafları arasında görülüyor.

Sosyal medya platformları ve dijital yayıncılık, gazetecilik yapmak isteyenlere yeni alanlar açıyor. Bir yayın kuruluşuna bağlı kalmadan da içerik üretebilmek, kendi haber mecrasını oluşturabilmek ve farklı kaynaklara ulaşabilmek öğrenciler tarafından önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor.

Ancak teknolojinin sağladığı kolaylıklar, yeni soruları da beraberinde getiriyor. Öğrencilere göre habere erişimin kolaylaşması, gazetecinin üzerindeki baskıyı ortadan kaldırmıyor. Aksine, gazetecinin araştırdığı ve kamuoyuna aktardığı olaylar nedeniyle karşılaşabilecekleri sorunlar, mesleğin geleceğine ilişkin kaygılarını artırıyor.

Öğrenciler, özellikle basın özgürlüğü ve mesleki bağımsızlık konusunda kaygılarını dile getirdiler. Görüşmede öne çıkan bir diğer mesele de ekonomik koşullardı. Öğrenciler, mesleğin geleceğini değerlendirirken yalnızca haber yapabilme özgürlüğünü değil, bu meslekten geçimini sağlayabilme olanağını da gündeme getirdiler. Özgürlük ve gelir konusundaki yetersizlikler, gazetecilik yapmayı düşünen gençlerin gelecek planlarını doğrudan etkiliyor.

Yapay zekâ teknolojileri de tartışmanın önemli bir parçasıydı. Bazı öğrenciler, teknolojinin bilgiye ulaşmayı ve haber üretim sürecini hızlandırmasını olumlu bulurken; diğerleri hazır bilgiye kolayca erişmenin araştırma, yerinde inceleme ve emek verme alışkanlıklarını zayıflatabileceğine dikkat çekiyor. Teknolojinin sunduğu olanakların nasıl kullanılacağı, öğrencilere göre gazeteciliğin geleceğini belirleyecek temel unsurlardan biri.

Haberler artık çoğunlukla sosyal medyadan takip ediliyor

Öğrencilerin haber tüketim alışkanlıkları da değişen medya düzenine ilişkin önemli ipuçları veriyor. Görüşmede birçok öğrenci, düzenli olarak takip ettikleri tek bir gazete ya da haber sitesi bulunmadığını belirtti. Gündemi çoğunlukla Instagram, X ve diğer sosyal medya platformlarından takip ettiklerini dile getirdiler.

Bu durum, haberle karşılaşma biçiminin giderek dijital akışlara ve algoritmalara bağlı hale geldiğini gösteriyor. Bazı öğrenciler gündemi farklı haber hesapları üzerinden takip ederken bazıları ilgi alanlarına göre seçim yapıyor. Sporla ilgilenen öğrenciler spor haberlerine daha fazla yönelirken, kimi öğrenciler siyasetle ilgili içeriklerden özellikle uzak durduklarını ifade ediyor.

Haber tüketiminde dikkat çeken bir diğer unsur ise olumsuz haberlerden kaçınma davranışı oldu. Öğrencilerin bir bölümü, haberleri genel olarak takip ettiklerini ve karşılarına çıkan içerikleri okuduklarını belirtirken; bazıları ise özellikle olumsuz haberlerden uzak durmaya çalıştıklarını söyledi.

Bir öğrenci, uyumadan önce olumsuz haberleri okumanın psikolojisini ve günün geri kalanındaki düşüncelerini kötü etkilediğini, bu nedenle gece saatlerinde haber akışını takip etmemeyi tercih ettiğini anlattı. Bir başka öğrenci ise kadın cinayetleri, hayvanlara yönelik şiddet ve intihar haberleri gibi içeriklerin kendisini duygusal açıdan çok yıprattığını belirterek bu haberleri hızlıca geçmeye çalıştığını söyledi.

Bu yaklaşım, öğrencilerin haberlerden bütünüyle kopmak yerine maruz kaldıkları içeriklerin duygusal etkisini yönetmeye çalıştıklarını gösteriyor. Bununla birlikte, medya genelindeki haber akışının çoğunlukla olumsuz olaylardan oluştuğu yönündeki değerlendirmeler de görüşmede ağırlık kazandı.

Olumlu haber arayışı söz konusu

Odak grup görüşmesinde öğrenciler, olumlu ve olumsuz haberler karşısındaki tutumlarını da paylaştılar. Bazıları haberleri içeriklerine göre ayırmadan okumaya çalıştıklarını söylerken, bazıları olumsuz haberlerin gündemde çok daha fazla yer tuttuğunu düşünüyor. Olumlu bir haberle karşılaştığında özellikle durup okuduğunu belirten öğrenciler de var.

Bir öğrenci, olumsuz bir haberin ardından aynı olayla ilgili benzer içeriklerin art arda karşısına çıkması nedeniyle bu tür haberleri okumadan geçebildiğini anlattı. Olumlu haberlerin medyada daha az görünür olduğunu düşünen bu öğrenci, böyle içerikleri kaçırmamak için sadece olumlu gelişmeleri paylaşan bazı özel hesapları takip ettiğini ifade etti.

Bu anlatımlar, haber tüketiminin yalnızca gündemi öğrenme ihtiyacından ibaret olmadığını ortaya koyuyor. Öğrenciler bir yandan dünyadaki gelişmeleri takip etmek isterken, diğer yandan yoğun haber akışının ve olumsuz içeriklerin üzerlerinde yarattığı zihinsel yorgunlukla baş etmeye çalışıyor.

Rol model arayışı: ‘Kendim olmak istiyorum’

Öğrencilerin mesleğe ilişkin düşüncelerinde dikkat çeken bir başka konu ise örnek aldıkları gazetecilerdi. Katılımcıların çok azı belirli isimleri takip ettiklerini ve bazı gazetecilerin habercilik yaklaşımlarını beğendiklerini ifade etti. Öğrencilerin büyük çoğunluğu ise kendilerine örnek aldıkları spesifik bir gazeteci bulunmadığını söylediler. Genç gazeteci adayları, günümüz medyasındaki gazetecilerin farklı siyasal görüşlerin ve kutuplaşmaların sözcüsü haline gelmelerinden rahatsızlık duyduklarını belirterek, bir başkasını taklit etmek yerine meslekte kendi özgün kimliklerini yaratmak istediklerini vurguladılar.

 

*Haber görseli yapay zeka ile üretilmiştir.