Kars’ta birleşme ve kapanmalar sonucunda tek gazete kaldı

Haber Üsküdar: Güljin Kaya

Basın İlan Kurumu’nun 2012’den bu yana uyguladığı politikalar, Türkiye genelinde yerel gazetelerin birleşmesini hızlandırdı. Kars’ta da benzer bir süreç yaşandı. Kent merkezinde faaliyet gösteren 13 yerel gazete, Basın İlan Kurumu’nun ağır kriterleri ve artan maliyetler nedeniyle birleşme kararı aldı.

2016 yılında 13 yerel gazete aralarında anlaşarak bir şirket kurdular. Kurulan şirket bünyesinde Denge ve Kars Manşet isimli 2 gazete yayımlanmaya başladı. Birleşme kararı alan gazeteler şunlardı: Hüryurt, Halk, Kars Postası, Ölçek, Önder, Kars Haber, Serhat Kars, Bora, Denge, Gündem, Kars Manşet, Objektif ve Kars Siyaset.

Basın İlan Kurumu sayfasında yaptığımız incelemeler sonucunda, 2018 yılından 2020 yılına kadar resmi ilan alan hiçbir gazetenin olmadığını gördük. 2020 Ağustos ayında ise Kars Hakimiyet ile Kars Havadis gazetelerinin resmi ilan almaya başladığı görülüyor. Ancak, 10 Nisan 2023 tarihinde Basın İlan Kurumu’nun aldığı kararla Kars Havadis gazetesinin resmi ilan yayımlama hakkı sonlandırıldı. Böylece şehir merkezinde yayımlanmaya devam eden tek gazete olarak Kars Hakimiyet kaldı.

Kars yerel medyasında yaşanan gelişmeleri, birleşmeleri ve sonuçlarını Kars Gazeteciler Birliği Başkanı Salih Şahin ve gazeteci Tacettin Durmuş ile konuştuk.

Salih Şahin: “Birleşme, gazetelerin devamlılığını sağlamak için zorunlu ve kritik bir adımdı”

Kars Gazeteciler Birliği Başkanı ve 50 yıllık gazeteci Salih Şahin, süreci hem ekonomik hem de mesleki açıdan değerlendirdi. Şahin, “Yerel gazetelerimiz uzun süredir artan maliyetler ve mevzuat yükleri altında zorlanıyordu. Birleşme, gazetelerin devamlılığını sağlamak için zorunlu ve kritik bir adımdı” dedi.

“Yeni şirket modeli ile masraflar azaltıldı”

Birleşme kapsamında 13 gazete sahibinin bir araya gelerek ortak bir şirket kurduklarını söyleyen Şahin, bu şirket bünyesinde hem gazete hem de haber sitesinin faaliyet gösterdiğini söyledi. Bu model sayesinde kâğıt, baskı, kalıp, işçi sigortaları ve kira gibi giderlerin önemli ölçüde azaltıldığını savunan Şahin, “Böylece ekonomik açıdan daha sürdürülebilir bir yapı oluşturuldu” dedi.

“İstihdam azaldı, haber üretimi düşüyor”

Birleşme, ekonomik rahatlama sağlasa da olumsuz etkilerini de beraberinde getirdi. Salih Şahin, sahadaki gazeteci sayısının azalmasının kentte üretilen yerel haber miktarını ciddi şekilde düşürdüğünü belirtti. “Birçok meslektaşımız işten çıkarıldı veya farklı işlere yöneldi. Bu durum Kars basınının sahadaki haber üretim kapasitesini sınırladı” diyen Şahin, birleşmenin tek başına sorunları çözmediğini, ancak gazetelerin varlığını sürdürmesi için gerekli bir adım olduğunu vurguladı.

Gazeteci Tacettin Durmuş: “Yerel basının sesi kısılırsa gazetecilik biter”

 Kars’ta 21 yıldır gazetecilik yapan Anka Haber Ajansı Kars Muhabiri ve habersarikamis.com muhabiri Tacettin Durmuş, yerel basının yaşadığı ekonomik zorluklara ve resmi ilanların hayati önemine dikkat çekti. Durmuş, resmi ilanların yerel gazete ve internet sitelerinden kaldırılması durumunda, yerel gazeteciliğin yok olma tehlikesiyle karşı karşıya kalacağını vurguladı.

Kars’ta birkaç yıl öncesine kadar aktif ve günlük yayın yapan 13 yerel gazetenin bulunduğunu hatırlatan Durmuş, kentin küçük bir şehir olması nedeniyle bu gazetelerin büyük oranda aynı haberleri yayımladıklarını belirtti. Yasal zorunluluklar gereği her bir gazetenin en az 4 sigortalı muhabir ve yazı işleri müdürü çalıştırmak zorunda olduklarını ifade eden Durmuş, artan kâğıt ve baskı maliyetleriyle birlikte gazete sahiplerinin ciddi ekonomik sıkıntılar yaşadıklarını söyledi.

“Resmi ilanlar tek gelir kaynağı”

Bu koşullar altında Kars’taki 13 yerel gazetenin birleşerek 2 gazeteye düşmesinin gazete sahipleri açısından bir nebze de olsa rahatlama sağladığını belirten Durmuş, “Ancak resmi ilanlardan elde edilen gelir yine aynı şekilde bölünerek gazetelerin ayakta kalmasını sağlıyor. Resmi ilan dışında neredeyse hiçbir gelir kaynağı bulunmuyor” dedi.

“Yerel basın, kent için hayati önemde”

Durmuş, hâlihazırda resmi ilan alan gazete ve internet sitelerinde, kendisi de dâhil olmak üzere 25’ten fazla gazetecinin istihdam edildiğine dikkat çekerek, bunun Kars gibi küçük bir şehir için oldukça önemli olduğunu vurguladı. Çalışan gazetecilerin Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı basın kartına sahip olmasının da mesleki güvenilirlik açısından büyük önem taşıdığını ifade etti.

“Halk ile kurumlar arasında köprü kuruyoruz”

Kars’ta birleşerek yayın hayatını sürdüren ve tek gelir kaynağı resmi ilanlar olan yerel gazetelerin, kentin ve bölgenin nabzını tutmaya devam ettiklerini belirten Durmuş, “Valilik, belediye ve diğer kamu kurumlarının çalışmalarını, ilde yaşanan sorunları kamuoyuna aktarıyoruz. Yerel basın, halk ile kurumlar arasında köprü görevi görüyor” diye konuştu.

Denetimsiz yayın ve yapay zekâ uyarısı

Resmi ilanların yerel gazete ve internet siteleri aracılığıyla yayımlanmasının sona ermesi halinde, yerel basının varlık nedeninin ortadan kalkacağını dile getiren Durmuş, bu durumun kontrolsüz şekilde açılan internet sitelerinin artmasına yol açacağını söyledi. “Gazeteci olmayan kişiler gazeteciymiş gibi yayın yapacak. Bu da mesleğin itibarını zedeleyecek ve gazeteciliğin bitmesine neden olacak” ifadelerini kullandı.

Ayrıca, yapay zekâ ile üretilen denetimsiz haberlerin de meslek için ciddi bir tehdit oluşturduğunu belirten Durmuş, “Haber yapan kişiler gazetecilik ilkeleriyle hareket etmeli. Aksi halde haberlerin güvenilirliği tamamen ortadan kalkar” diyerek yerel basının korunmasının önemine dikkat çekti.