Haber Üsküdar: Suden Gülsüm Işık

Artan baskı maliyetleri, düşen tirajlar ve dijitalleşmenin etkisiyle Ordu’da yerel gazeteler 2024 yılında birleşme yoluna gitti.

2024 yılı başında Ordu’da 9 gazete yayımlanıyordu: Ordu Afiş, Ordu Hayat, Ordu Hürses, Ordu Olay, Ordu Tribün, Ordu Vizyon, Ordu Yeni Dönem, Ordu Yeni Haber, Ordu Yorum. Ağustos 2024’te bir araya gelen gazete yöneticileri birleşerek Ordu Olay, Ordu Yeni Haber ve Ordu Yorum gazeteleri ile yola devam etme kararı aldılar.

Ordu Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Recep Aydın, Karadeniz Gazeteciler Federasyonu Genel Başkanı Erdoğan Erişen, Ordu İnternet Gazetecileri Derneği Başkanı Erkan Güngör ve gazeteci Ali Öztürk, süreci Haber Üsküdar’a değerlendirdiler.

Ordu Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Recep Aydın: “Bu birleşme herhangi bir baskı ya da dış müdahale sonucu alınmış bir karar değildir”

Ordu Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Recep Aydın, birleşme sürecinin tamamen ekonomik nedenlerle ortaya çıktığını belirterek şunları söyledi: “Bu kararın arka planında tamamen ekonomik nedenler bulunuyordu. Hep birlikte zarar ediyorduk. Ordu ilinde Basın İlan Kurumu üzerinden aylık toplam resmi ilan geliri yaklaşık 1 milyon 200 bin lira civarındaydı. Bu rakam 9 gazeteye bölündüğünde, gazete başına düşen pay oldukça sınırlı kalıyordu.” Aydın, gider kalemlerinin gelirleri aştığını şu sözlerle ifade etti: “İşçilik, SGK primleri, kira, kâğıt, kalıp, elektrik ve diğer masraflar derken aylık giderlerimiz 280–300 bin lira seviyelerine ulaşıyordu. Buna karşılık elde edilen gelir bu giderleri karşılamaya yetmiyordu. Yani kazandığımızdan fazlasını harcamak zorunda kalıyorduk.”

Birleşmenin dış baskıyla değil, zorunluluktan gerçekleştiğini vurgulayan Recep Aydın, şunları kaydetti: “Bu birleşme herhangi bir baskı ya da dış müdahale sonucu alınmış bir karar değildir. Kendi iç dinamiklerimizle, gazetelerin işleyişinde ciddi bir ekonomik darboğaza girdiğimizi gördüğümüz anda bu tedbiri almak zorunda kaldık.”

Birleşme sonrası gazetecilerin habere daha fazla odaklanabildiğini belirten Aydın, “Daha önce hem gazeteci kimliğiyle hem de işletmenin yönetim sorumluluğuyla hareket ediyorduk. Açık konuşmak gerekirse, ‘habere mi yoğunlaşalım yoksa ay sonundaki zararı mı düşünelim?’ gibi ciddi bir kaygımız vardı. Şimdi bu kaygı büyük ölçüde ortadan kalktı” ifadelerini kullandı.

Karadeniz Gazeteciler Federasyonu Genel Başkanı Erdoğan Erişen: “Bu birleşme tünelden önceki son çıkıştı”

Karadeniz Gazeteciler Federasyonu Genel Başkanı ve Basın İlan Kurumu Genel Kurulu Gazeteler Temsilcisi Erdoğan Erişen, Ordu’daki tabloyu şu sözlerle anlattı: “Ordu’da 2024 yılı Ağustos ayına kadar merkezde 9 günlük vasıflı gazete yayımlanmaktaydı. Okur sayısının azalmasıyla başlayan tiraj düşüşleri ve gazetelerin maliyetlerindeki kontrol edilemez artış, birleşme konusunu kaçınılmaz kıldı.” Birleşmenin kalıcı bir çözüm olmadığını vurgulayan Erişen, şunları söyledi: “Aslında bu birleşme ‘tünelden önceki son çıkış’ gibi kısa süreli de olsa bir pansuman sayılabilir. İleride gazete sayısının daha da azalmasını kaçınılmaz olarak görüyorum.”

“Yapay zekâ kolaycılığı artmıştır”

Erdoğan Erişen, basılı gazetelerin geleceğine dair karamsar tabloyu şu cümlelerle özetledi: “Gazete basım malzemelerinin tamamına yakınının ithal olması, resmi ilan gelirlerinin düşmesi, okur sayısının birkaç yıl öncesine göre dörtte üç oranında azalması ve dijitalleşme basılı gazetelerin bugünkü sonunu hazırlamıştır.” İstihdam kaybına dikkat çeken Erişen, şu ifadeleri kullandı: “Resmi ilan yayımlama yükümlülüğü gereği her gazetede 6 kişi çalışması zorunludur. Kapanan 6 gazeteden en az 36 meslektaşımız ayrılmak zorunda kalmıştır. En mağdur kesim ne yazık ki çalışanlar olmuştur.” Kalite ve yapay zekâ konusunda ise şu uyarıda bulundu: “Birleşmenin daha kaliteli bir yayıncılığı getirdiğini söyleyemem. Yapay zekâ kolaycılığı, masa başı haberciliği artırmış, sanal muhabirler ve sanal bir haber dili ortaya çıkarmıştır. Bence sektördeki en büyük tehlike budur.”

Ordu İnternet Gazetecileri Derneği Başkanı Erkan Güngör: “Birleşme, daha kârlı bir dönemin önünü açtı”

Ordu İnternet Gazetecileri Derneği Başkanı Erkan Güngör, Ordu’da basılı gazetelerin birleşme sürecinin temel nedeninin ekonomik zorunluluklar olduğunu vurguladı. Güngör, yaşanan süreci şu sözlerle anlattı: “Ordu’da basılı gazeteler açısından çok önemli bir dönem yaşandı. Giderlerin karşılanması, daha doğrusu en aza indirilmesi amacıyla bir birliktelik sürecine girildi. Üç ya da dört gazete bir araya gelerek tek bir gazete çatısı altında birleşti. Böylece tek maliyetle yayın yapılmaya başlandı ve giderler tek kalemde toplanmış oldu.” Birleşmenin gelir–gider dengesine etkisine dikkat çeken Güngör, bu sürecin yayıncılığı sürdürülebilir kıldığını ifade ederek, “Bu durum, gelirlerin de artmasını sağlayarak daha kârlı bir dönemin önünü açtı” dedi.

Gazetelerin sayısının azalmasının yayın düzenini bozmadığını dile getiren Güngör, gazeteciliği meslek olarak benimseyenler için bu sürecin bir kırılma yaratmadığını belirtti. Kendi gazetesi özelinde yayın temposunun değişmediğini vurgulayan Güngör, “Eğer bu mesleği gerçekten yapıyor ve seviyorsanız, bu tür değişimler yayın düzeninizi hiçbir şekilde etkilemez. Gazetecilik sizin ek işiniz değil de asıl mesleğinizse, aynı disiplinle, aynı tempo ve düzeyde devam etmeniz gerekir” ifadelerini kullandı. Muhabir ve editörlerin çalışma düzenine ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Güngör, ortak bir yapı altında birleşmeyen gazetelerde işleyişin aynı şekilde sürdüğünü belirterek, “Gazeteleriniz başka bir yapıyla birleşmiş olsa bile düzeniniz değişmez. Muhabirler ve editörler açısından da işlerin devamlılığı aynı şekilde sürer” dedi.

Haber üretim sürecinde yaşanan değişime de değinen Güngör, özellikle basın bültenlerine dayalı haberciliğe dikkat çekti. Günümüzde kurumların hazır içerik gönderdiğini belirten Güngör, “Eskiden her haberi kendiniz üretmek zorundaydınız. Günümüzde ise neredeyse tüm kurumlar basın bülteni gönderiyor” şeklinde konuştu. Kendi yayın anlayışlarının bu noktada farklılaştığını vurgulayan Güngör, “Biz bu tarz haberciliği tercih etmiyoruz. Bülten haber gelse bile onu olduğu gibi kullanmıyor; farklı bir açıdan ele alarak, habere kendi kimliğimizi ve bakış açımızı katıyoruz” ifadeleriyle, gazetecilikte özgünlüğün önemine dikkat çekti.

Gazeteci Ali Öztürk: “Rekabet azaldı ama haber takibi bitmedi”

Gazete sayısının azalmasının yayın düzenini doğrudan etkilemediğini ifade eden Öztürk, gazetecilik refleksinin aynı şekilde devam ettiğini belirterek, “Gazetelerin sayısının azalması, gazeteden gazeteye değişen bir durumdur. Eğer bu mesleği gerçekten yapıyorsanız, bu tür değişimler yayın düzeninizi etkilemez. Ortak bir birliktelik yoksa, yani tek bir gazete çatısı altında çalışmıyorsanız, düzeniniz değişmez. Muhabirler ve editörler açısından da işlerin devamlılığı aynıdır.” ifadelerini kullandı. Haber üretimi konusunda özellikle kopyala–yapıştır haberciliğe dikkat çeken Öztürk, bu yöntemin bazı yayınlar için kolaylık sağladığını belirtti. Ancak kendi gazetecilik anlayışlarında bu yöntemin yer almadığını söyleyen Öztürk, “Bu durum daha çok kendi haberini üretmeyen gazeteler için geçerli. Haber üreten gazeteler zaten üretmeye devam eder” dedi

Ordu’da yaşanan birleşme süreci, yerel gazeteciliğin ekonomik baskılar altında nasıl şekil değiştirdiğini açıkça ortaya koyuyor. Gazete sayıları azalırken, habercilik dijital alanda varlığını sürdürmeye çalışıyor. Ancak istihdam kaybı, kalite tartışmaları ve yapay zekâ tehdidi, yerel basının önündeki en önemli sorunlar olarak dikkat çekiyor. Ordu örneği, Türkiye’de yerel gazeteciliğin geleceğine dair güçlü bir tablo sunuyor.