Gazete birleşmeleri yerel medyanın geleceği hakkında tartışmalara yol açıyor

Haber Üsküdar: Ece Nur Pınar

 Zonguldak’ta yayımlanan gazetelerin birleşmesi, yerel medyanın geleceği hakkında tartışmalara yol açtı. Zonguldaklı gazeteciler, artan gazete baskı maliyetleri, personel giderleri ve dijitalleşmenin basılı gazeteleri "günü kurtarma" çabasına ittiği konusunda hemfikir.

Türkiye’de yerel gazeteler, tarihinin en zorlu ekonomik sınavlarından birini veriyor. Son yıllarda artış gösteren gazete birleşmeleri, sektörde aktif olarak çalışan gazeteciler tarafından "hayatta kalma stratejisi" olarak nitelendiriliyor.

2023 yılında Zonguldak Merkez’de beş gazete yayımlanıyordu: Halkın Sesi, İnanış, Pusula, Şafak ve Yeni Adım. Eylül 2023’te bir araya gelen gazete yöneticileri Halkın Sesi, İnanış, Pusula ve Şafak gazetelerini kapatarak Yeni Adım gazetesini birlikte çıkarma kararı aldılar. Böylece şehir merkezinde Ekim 2023’ten itibaren tek basılı gazete kaldı.

Zonguldak basının aktif isimleri; maliyet artışları, resmi ilan düzenlemeleri ve değişen okuyucu kitlesinin yerel gazeteciliği nasıl dönüştürdüğünü anlattı.

Gazeteci Umut Gündoğan: “Birleşmeler günü kurtarmaya yönelik kararlardır”

Zonguldak Haber (Z Haber) isimli yerel haber sitesi Yazı İşleri Müdürü Umut Gündoğan, birleşmelerin temelinde doğrudan maliyet artışının yattığını ifade ediyor. Gündoğan, özellikle geçmişteki "naylon kadro" sorununa dikkat çekerek şu tespiti yapıyor: "Resmi ilan alabilmek için birçok gazete çaycısı, komşusu gibi kişileri sigortalı gösteriyordu. Birleşmelerle bu maliyetler ortadan kalktı. Ancak bu sadece geçici bir çözümdür. 5 yıl içinde basılı gazete geçmişte kalacak, kurumlar bile kendi sosyal medya ekiplerini kurup duyurularını kendileri yapacak."

Umut Gündoğan, dijital medyada var olan hız faktörünün basılı gazeteyi işlevsizleştirdiğini savunuyor. Sosyal medyanın hızı karşısında ertesi gün bayiye çıkan gazetenin "arşiv" niteliğinden öteye geçemediğini belirtiyor. Gündoğan’a göre, genç kuşağın habere "tek tıkla" ulaşma isteği, yerel yönetimlerin kendi sosyal medya ekiplerini kurarak duyurularını kendilerinin yapması, yerel gazetelerin geleneksel gelir modellerini temelinden sarsıyor.

Gazeteci Duygu Özfidan: "Gazete neyse, gazeteci odur"

Pusula isimli yerel haber sitesi muhabiri Duygu Özfidan, sürecin sadece ekonomik değil, etik bir boyutu olduğunu da savunuyor. Birleşme sonrası yayın çizgisinin korunup korunamayacağının patronajın duruşuna bağlı olduğunu belirten Özfidan, yerel basındaki dönüşümü şu sözlerle özetliyor: “Teknolojinin günden güne ilerlemesi ve dijitalleşmenin gazetecilikte de etkin olması nedeniyle yazılı basın zamanla yok olma eşiğine geldi. Sektörde imkanlar küçüldükçe sorunlar da tam aksine büyüdü. Muhabir sayısı ve maaşlar, tonaj, kağıt ücretleri ve bunlara gelen zamlar... Ülkenin içerisinde bulunduğu ekonomik durum da sektörü etkiledi. Bu noktada da gazete patronları birleşme yoluna gitme kararı aldı.”

"Ekonomik süreç, gazete patronunu artık muhabir de yapıyor, dağıtıcı da, editör de... Eskinin 30-40 yıllık gazetecilik anlayışını genç kuşağa hipodermik şırınga gibi aşılayamazsınız. Teknoloji ile birlikte paylaşım artıyor ancak kalem kırılmadığı sürece gazetecilik bitmez."

“Editoryal bağımsızlık risk altında"

Birleşmelerin editöryal bağımsızlığı tehlikeye attığını ifade eden Duygu Özfidan basının çok sesliliğin azalması sorunuyla karşı karşıya kaldığını ifade ediyor: “Farklı yayın çizgilerine sahip gazetelerin tek bir çatı altında toplanması, ‘kimseye dokunmayan’ veya ‘kurumlarla ters düşmekten çekinen’ daha yüzeysel bir habercilik anlayışını tetikleme riski taşıyor.”

Gazeteci Sertaç Özdemir: "Rekabet neredeyse tamamen ortadan kalktı"

İnternette yayın yapan Şafak gazetesi muhabiri Sertaç Özdemir, birleşmelerin sektördeki canlılığı öldürdüğü görüşünde. Zonguldak özelinde beş gazetenin birleşmesinin piyasadaki yarışı bitirdiğini ifade eden Özdemir, dijitalleşmenin yarattığı kaçınılmaz sonu şöyle anlatıyor: "Eskiden bugünün haberi ertesi gün gazetede yer alırdı. Artık insanlar tek tıkla habere anında ulaşıyor. Birleşmeler, haberciliğin kalitesini artırmaktan çok daha genel ve yüzeysel bir yayın anlayışına yol açtı. Önümüzdeki beş yıl içinde yerelde basılı gazeteciliğin tamamen biteceğini düşünüyorum."

Gazeteci Öznur Güneş: "Yeni şeyler öğrenmek zorundayız"

Pusula haber sitesi Yazı İşleri Müdürü Öznur Güneş ise dijitalleşmenin okuyucu profilini gençleştirdiğini ve gazetecilerin yetkinliklerini zorladığını belirtiyor. Güneş, reklam gelirlerinin hayati önemine ve değişen çalışma disiplinine vurgu yapıyor: "Okuyucu sokakta duyduğu şeyi anında bizde görmek istiyor. Daha hızlı olabilmek için telefonda konuşarak haber yazdırmayı ve video editlemeyi öğrendim. Haber arasına konulan reklamlar okuyucuyu rahatsız etse de bizim tek gelir kaynağımız bu."