Türkiye’deki seçimlerde medya görünürlüğü araştırıldı: Yerel kamu medyası ve uluslararası medya arasındaki fark derinleşiyor

Haber Üsküdar

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Dr. Öğr. Üyesi Sadettin Demirel ve Arş. Gör. Dr. Neslihan Bulur Demirel tarafından yürütülen çalışmada, 2015-2023 yılları arasındaki dört genel seçimde kamu medyasının ve uluslararası Türkçe yayınların sosyal medya paylaşımlarını incelendi. 1,5 milyon tweetin analiz edildiği araştırma, yerel kamu medyasının iktidar odaklı bir yayın çizgisine yöneldiğini, uluslararası yayınların ise editoryal dengeyi koruyarak bir “vekil kamusal alan” işlevi gördüğünü saptadı.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi öğretim elemanları tarafından hazırlanan “State apparatus vs. surrogate sphere: a comparative analysis of domestic and international media in Turkish elections” başlıklı makale, uluslararası hakemli SSCI (Q1) ve Scopus (Q1) endekslerinde taranan Journal of Information Technology & Politics dergisinde yayımlandı. Çalışma, Türkiye'deki yerel kamu medyası (Anadolu Ajansı ve TRT) ile uluslararası kamu medyasının (BBC Türkçe, DW Türkçe ve Sputnik Türkiye) editoryal ayrışmasını mercek altına alıyor.

1,5 milyon tweet üzerinden veri analizi

Araştırma kapsamında, 1 Ocak 2015 ile 1 Haziran 2023 tarihleri arasında ilgili medya kuruluşları tarafından paylaşılan yaklaşık 1,5 milyon tweetlik bir veri seti analiz edildi. Bu veri seti içerisinden seçim dönemlerine ait 22 bin 739 kampanya odaklı paylaşım ayrıştırılarak; siyasi partilerin görünürlüğü, tematik çerçeveleme ve aktörlerin söylemsel konumlandırılması açısından incelendi. Çalışmanın tematik sınıflandırma aşamasında yapay zekâ modellerinden yararlanıldı.

İktidarın görünürlüğü ve tematik çerçeveleme

Araştırmanın istatistiksel bulguları, yerel kamu medyasında iktidar partisinin görünürlüğünün sistematik olarak arttığını ortaya koyuyor. Yerel kamu medyasının iktidar partisine ayırdığı görünürlük oranı 2015'te yüzde 56,6 iken, bu oran 2023 seçimlerinde yüzde 92,3’e ulaştı. Aynı dönemde ana muhalefet partisinin yerel medyadaki görünürlüğü yüzde 19,2’den yüzde 2,8’e geriledi. Yerel medya, iktidar temsilcilerini “dış politika”, “ekonomi” ve “güvenlik” gibi devletin temel fonksiyonlarıyla ilişkilendirirken; muhalefet partilerini büyük oranda sadece “siyasi rekabet” ve “seçim kampanyaları” çerçevesinde konumlandırdı.

“Vekil Kamusal Alan” işlevi

Çalışmada, yerel kamu medyasının editoryal olarak iktidar partisinin kontrolüne geçmesi “partizan ele geçirme” kavramıyla açıklanıyor. Buna karşılık BBC Türkçe, DW Türkçe ve Sputnik Türkiye gibi uluslararası yayınların, muhalefet partilerine daha dengeli görünürlük sağladığı ve siyasi aktörlere özne olma alanı tanıdığı belirlendi. Araştırmacılar, uluslararası medyanın bu yönüyle Türkiye’deki kısıtlı medya ortamında bir “vekil kamusal alan” (surrogate public sphere) işlevi üstlendiğini ifade ediyor.