VAR’da Türkiye farkı: Hakemler İngiltere’ye göre iki kat daha fazla ekran başında

Haber: Salih Baran YARDIMCI

Türkiye Futbol Federasyonu’nun YouTube kanalında yayımlanan VAR kayıtları incelenerek yapılan araştırma, Süper Lig’de yorum gerektirmeyen VAR müdahalelerinin dahi Avrupa’nın önde gelen liglerine göre oldukça yüksek olduğunu ortaya koydu. Verilere göre Türkiye’de maç başına yorum gerektirmeyen VAR müdahalesi 0,31’e ulaşırken, bu oran Premier Lig’de 0,15 seviyesinde kaldı.

Türkiye’de Video Yardımcı Hakem (VAR) sistemi, uygulama sıklığı bakımından Avrupa’nın önde gelen liglerinden ayrışıyor. Türkiye Futbol Federasyonu’nun (TFF) resmi YouTube kanalında yayımlanan VAR müdahale videoları temel alınarak gerçekleştirilen incelemede, yorum gerektirmeyen VAR müdahaleleri değerlendirme dışı bırakıldığında dahi Süper Lig’de hakemlerin monitöre davet edilme oranının Premier Lig’in yaklaşık iki katı olduğu belirlendi.

Araştırma kapsamında 2025-2026 sezonunda oynanan 306 Süper Lig karşılaşması incelendi. TFF tarafından yayımlanan VAR kayıtlarına göre hakemler, yorum gerektirmeyen müdahaleler hariç tutulduğunda 95 kez saha kenarındaki monitöre inceleme yapmak üzere çağrıldı. Bu sayı maç başına 0,31 VAR müdahalesine, başka bir ifadeyle her 3,2 maçta bir saha içi incelemeye karşılık geliyor.

VAR kullanımı Avrupa liglerinde nasıl değişiyor?

VAR sistemi hayatımıza girdiğinden beri tartışmalar son bulmuyor. Futbolda hakem hatalarını minimuma indirmesi beklenen VAR sisteminin kullanımıyla ilgili ciddi tartışmalar yaşanıyor. Kimi çevreler, sistemin futbolun doğasını bozduğunu ve oyuna ciddi zarar verdiğini savunurken, Avrupa’nın beş büyük liginde de VAR uygulamasına ilişkin farklı yaklaşımlar dikkat çekiyor.

Premier Lig, maç başına 0,27 VAR müdahalesiyle Avrupa’nın en düşük müdahale oranına sahip ligi konumunda bulunuyor. Yorum gerektirmeyen VAR müdahaleleri analizden çıkarıldığında ise bu oran 0,15’e kadar geriliyor. Bundesliga ve LaLiga’da maç başına müdahale oranı 0,38, Serie A’da 0,44, Ligue 1’de ise 0,47 olarak gerçekleşiyor. UEFA Şampiyonlar Ligi’nde ise ortalama müdahale oranı 0,45 seviyesinde bulunuyor. Böylece Avrupa’nın önde gelen organizasyonları arasında VAR kullanımında önemli farklılıklar olduğu görülüyor. 

Türkiye’de monitör çağrısı İngiltere’nin yaklaşık iki katı

Türkiye Futbol Federasyonu’nun resmi YouTube kanalında yayımlanan VAR müdahale videolarının sistematik olarak incelenmesiyle elde edilen verilerde dikkat çekici sonuç, yorum gerektirmeyen müdahaleler analiz dışında bırakıldığında dahi Türkiye’deki VAR kullanımının Premier Lig’in oldukça üzerinde seyretmesi oldu. Premier Lig’de hakemler maç başına ortalama 0,15 kez monitöre davet edilirken, Süper Lig’de bu oran 0,31 olarak hesaplandı. Başka bir ifadeyle Türkiye’de hakemler, İngiltere’ye kıyasla yaklaşık iki kat daha fazla saha kenarında VAR incelemesine çağrılıyor. Bu durum topun oyunda kalma süresini azaltarak futbolseverleri seyir zevki açısından olumsuz etkiliyor.

VAR’ın etkisi: Monitöre giden kararların büyük bölümü değişiyor

Uluslararası araştırmalar da saha içi incelemelerin hakem kararları üzerindeki etkisini ortaya koyuyor. National Library of Medicine’de yayımlanan ve 2021-2022 ile 2024-2025 Premier Lig sezonlarını kapsayan araştırmaya göre hakemler toplam 250 kez monitöre davet edilirken, bunların 233’ünde ilk karar değiştirildi. Bu da saha içi incelemelerin yaklaşık %95’inin karar değişikliğiyle sonuçlandığını gösteriyor.

Bu bulgular, VAR’ın hakem kararları üzerinde güçlü bir etkiye sahip olduğunu ortaya koyarken, Türkiye’de monitöre başvuru sıklığının Avrupa’nın en düşük müdahale oranına sahip ligi olan Premier Lig’e kıyasla belirgin şekilde yüksek olması, VAR kullanımının yoğunluğu üzerine yeni tartışmaları da beraberinde getiriyor.

Türkiye’de elde edilen veriler de benzer bir tabloya işaret ediyor. Araştırma kapsamında incelenen 95 saha içi VAR incelemesinde hakemler yalnızca 8 pozisyonda ilk kararlarında kaldı. Geriye kalan 87 pozisyonda ise VAR tavsiyesi doğrultusunda kararlarını değiştirdi. Bu sonuç, Süper Lig’de de monitöre davet edilen hakemlerin büyük çoğunluğunun ilk kararlarını değiştirdiğini ve saha içi incelemenin karar sürecinde belirleyici rol oynadığını ortaya koyuyor.

Türkiye’de monitöre başvuru sıklığının Avrupa’nın en düşük VAR müdahale oranına sahip ligi olan Premier Lig’in yaklaşık iki katına ulaşması, yalnızca müdahale sayısını değil, aynı zamanda VAR’ın hakem kararları üzerindeki etkisini de yeniden tartışmaya açıyor.