Üsküdar İletişim'de bağımsız gazetecilik paneli: Yerel gazeteciler deneyimlerini paylaştı

Haber-Fotoğraf: Zeliha DEMİR – Seren DEMİRHAN

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi’nde 21 Ekim Bağımsız Gazetecilik Günü kapsamında düzenlenen “Yerelde Bağımsız Gazetecilik” panelinde, yerel basının ekonomik sorunları, gazetecilerin karşılaştığı baskılar, basın özgürlüğü ve dijitalleşmenin gazeteciliğe etkileri ele alındı. Üsküdar ve Kadıköy'den gazetecilerin deneyimlerini paylaştığı panelde, bağımsız gazeteciliğin sürdürülebilirliği ve gazetecilik mesleğinin geleceği tartışıldı.

Üsküdar Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölümü, Yeni Medya ve Gazetecilik Anabilim Dalı ve Gazetecilik Kulübü iş birliğiyle düzenlenen panel, Güney Yerleşke Duha Beker Konferans Salonu’nda gerçekleştirildi. Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Süleyman İrvan’ın moderatörlüğünü üstlendiği panele, Üsküdar medyasından Sorulan Sorulara Tercüman Gazetesi İmtiyaz Sahibi Nimet Kartal ve Üsküdar Haber Gazetesi İmtiyaz Sahibi Turhan Bal, Kadıköy medyasından Kadıköy Life Dergisi İmtiyaz Sahibi Kadir Toprakkaya ve Gazete Kadıköy Yazı İşleri Müdürü Semra Çelebi konuşmacı olarak katıldı.

Gazetecilik Kulübü Başkanı Zeliha Demir'den açılış konuşması

Panelin açılış konuşmasını gerçekleştiren Üsküdar Üniversitesi Gazetecilik Kulübü Başkanı Zeliha Demir, 21 Ekim Bağımsız Gazetecilik Günü'nün anlam ve önemine değindi. Bağımsız gazeteciliğin önemine dikkat çeken Demir, Gazetecilik Kulübü'nün faaliyetlerine ve öğrencilerin mesleki gelişimlerine katkı sağlayan etkinliklerin önemine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Demir, yerel medya temsilcilerini üniversitede ağırlamaktan duyduğu memnuniyeti dile getirerek daveti kabul eden gazetecilere teşekkür etti. 

Prof. Dr. Süleyman İrvan: “21 Ekim'i Bağımsız Gazetecilik Günü olarak yerleştirmeye çalışıyoruz”

Panelin moderatörlüğünü üstlenen Prof. Dr. Süleyman İrvan, 21 Ekim tarihinin basın tarihi açısından önemine değindi. Son yıllarda “Dünya Gazeteciler Günü” olarak kutlanan tarihin, aslında 21 Ekim 1860 tarihinde yayımlanmaya başlayan ilk bağımsız ve özel Türkçe gazete olan Tercüman-ı Ahval'le ilişkili olduğunu belirten İrvan, bu günün dünya gazetecilik tarihi ile bir ilişkisi olmadığı için "Bağımsız Gazetecilik Günü" olarak adlandırmayı tercih ettiklerini söyledi. İrvan, Şinasi'nin Tercüman-ı Ahval'in ilk sayısında kaleme aldığı sunuş yazısına da dikkat çekerek, basın ve ifade özgürlüğünün, iktidardan bağımsız yayıncılığın ve halkın anlayabileceği bir gazetecilik dilinin önemini vurguladı. Süleyman İrvan, bu yılki etkinlikte yerel gazetecileri bir araya getirmeyi amaçladıklarını çünkü yerel medyada bağımsız gazeteciliğin daha ön planda olduğunu ifade etti.

Nimet Kartal: “Gazeteci gördüğünü yazmalı”

Sorulan Sorulara Tercüman Gazetesi İmtiyaz Sahibi Nimet Kartal, 27 yıllık gazetecilik deneyimini paylaşarak haber yaparken yaşadığı güçlükleri anlattı. Gazeteciliğe başladığı dönemde kadın olması nedeniyle önyargılarla karşılaştığını belirten Kartal, ekonomik sıkıntılara rağmen gazetesini yayımlamayı sürdürdüğünü söyledi. Yerel gazetecilikte kişisel ilişkilerin haber üretimini zorlaştırabildiğine dikkat çeken Kartal, “Gazetecinin dostu olmamalı” sözleriyle gazetecinin haber kaynaklarıyla arasındaki mesafeyi koruması gerektiğini vurguladı.

Gazetecinin doğruluğundan emin olduğu haberin arkasında durması gerektiğini vurgulayan Nimet Kartal, “Gazeteci, gazeteci olmalı. Gördüğünü yazmalı” ifadelerini kullandı. Nimet Kartal, yaşanan sıkıntılara rağmen mesleğini sevdiğini ve sürdürmeye devam ettiğini söyledi.

Turhan Bal: “Ekonomik bağımsızlık olmadan gazetecilikte bağımsızlık olmaz”

Üsküdar Haber Gazetesi İmtiyaz Sahibi Turhan Bal, bağımsız gazeteciliğin sürdürülebilmesi için medya kuruluşlarının ekonomik açıdan güçlü olması gerektiğini vurguladı. Gazetelerin sınırlı sayıda gelir kaynağına bağımlı olmasının editoryal bağımsızlığı tehlikeye atabildiğini belirten Bal, gelir kaybı endişesinin gazetecileri objektiflikten uzaklaştırabildiğini söyledi. Turhan Bal, “Ekonomik bağımsızlık olmadan tarafsızlığın ve bağımsızlığın olacağına ben inanmıyorum” dedi. Yerel gazetelerin yalnızca kamu ilanlarına ve belirli kurumlarla kurdukları ekonomik ilişkilere bağlı kalmaması gerektiğini vurgulayan Bal, esnafla iş birlikleri, abonelikler ve çeşitli etkinlikler yoluyla gelir kaynaklarının çeşitlendirilmesi gerektiğini söyledi. Gazetecilikte ekonomik kaygıların meslek etiğinin önüne geçmemesi gerektiğini de vurgulayan Bal, genç gazetecilere etik değerlerini korumaları çağrısında bulundu.

Kadir Toprakkaya: “Yerel basın, ulusal basına ilham veriyor”

Kadıköy Life Dergisi İmtiyaz Sahibi Kadir Toprakkaya, 1976 yılında başladığı yerel gazetecilik deneyimini anlatarak yerel basının toplumla kurduğu ilişkinin önemine değindi.Yerel gazetecilikte tarafsız kalmanın güçlüklerine dikkat çeken Toprakkaya, gazetecilerin haber yaptıkları kişilerle günlük hayatta karşılaşmalarının zaman zaman baskılara yol açabildiğini söyledi. Yerel medyanın ulusal medya için önemli bir haber kaynağı olduğunu belirten Toprakkaya, Göztepe'de bir vincin devrilmesiyle ilgili haberin kendi yayın organları aracılığıyla duyurulmasının ardından ulusal haber ajansları tarafından da paylaşıldığını anlattı. Toprakkaya, “Aslında yerel basın, ulusal basını destekliyor. Onlara ilham veriyor” ifadelerini kullandı. Yerel gazetelerin karşılaştığı ekonomik sorunlara da değinen Toprakkaya, geçmişte çıkardığı Kadıköy gazetesinin okur ilgisinin azalması üzerine yayınını durdurma kararı aldığını aktardı. Bir dönem matbaaden gelen gazetenin gazetenin dağıtımını bekleyen onlarca okur bulunduğunu, yıllar içerisinde bu sayının giderek azaldığını belirten Toprakkaya, yerel gazetecilikte kent aidiyetinin önemli bir yere sahip olduğunu vurguladı.

Semra Çelebi: “Tarafsız ve objektif gazetecilik ayrımı önemli"

Gazete Kadıköy Yazı İşleri Müdürü Semra Çelebi, bağımsız gazeteciliğin Türkiye'de hem ekonomik hem de siyasi açıdan giderek zorlaştığını ifade etti. Daha önce Özgür Radyo ve Bianet'te çalıştığını anlatan Çelebi, bağımsız yayın kuruluşlarının ayakta kalmasının güçlüklerine dikkat çekti. Gazetecilikte tarafsızlık ve objektiflik kavramlarının birbirinden ayrılması gerektiğini savunan Çelebi, “Tarafsız gazetecilik diye bir şey yoktur ama objektif gazetecilik önemlidir” dedi. Gazetecilerin düşüncelerinden ve çalıştıkları kurumların yayın politikalarından tamamen bağımsız hareket etmesinin zor olduğunu belirten Çelebi, buna karşılık haberlerin objektif biçimde hazırlanmasının mümkün ve gerekli olduğunu ifade etti. Yerel basının yeterince desteklenmediğini savunan Çelebi, yerel gazetelerin vatandaşların sorunlarını gündeme taşıyarak kamu hizmeti yerine getirdiğini söyledi. Çelebi, yerel medyanın sürdürülebilirliği için kamusal destek mekanizmalarının geliştirilmesi gerektiğini dile getirdi.

Dijitalleşme ve yapay zekânın gazeteciliğe etkileri de tartışıldı

Panelde basılı gazetelerin geleceği, sosyal medyanın haber tüketimindeki etkisi ve yapay zekânın gazetecilikte kullanımı da gündeme geldi. Turhan Bal, basılı ve dijital yayıncılığın bir süre daha birlikte devam edeceğini ancak gelecekte dijital medyanın ağırlığının artacağını öngördüğünü söyledi. Yerel gazetelerin kent hafızasının korunmasında önemli bir işlev üstlendiğini belirten Bal, sosyal medyanın doğru amaçlarla kullanılması gerektiğini ifade etti. Nimet Kartal ise gazete ve haber sitelerinin arşiv niteliğine dikkat çekerek sosyal medya paylaşımlarının geçiciliğine karşılık haber sitelerinde yayımlanan içeriklerin yıllar sonra da erişilebilir olduğunu vurguladı. Yapay zekânın gazetecilikte kullanımına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Semra Çelebi, bu teknolojinin haber üretim süreçlerini kolaylaştırabileceğini ancak gazetecinin yerini almaması gerektiğini söyledi. Çelebi, yapay zekâdan ses kayıtlarının çözümlenmesi, fotoğraf düzenleme ve yazım hatalarının düzeltilmesi gibi alanlarda yararlanılabileceğini belirtti. Haber metninin bütünüyle yapay zekâya yazdırılmasını doğru bulmadığını ifade ederek editoryal müdahalenin önemine dikkat çekti.

“Sokağa çıkmak daha kıymetli hale geliyor”

Panelin soru-cevap bölümünde gazetecilik öğrencilerinin mesleğin geleceğine ilişkin soruları da yanıtlandı. Gazeteciliğin geleceği konusunda değerlendirmelerde bulunan Semra Çelebi, dijital teknolojiler ve yapay zekâ geliştikçe masa başında yapılan gazeteciliğin azalabileceğini, buna karşılık sahada haber üretmenin ve araştırmacı gazeteciliğin önem kazanacağını söyledi. Çelebi, “Sokağa çıkmak kıymetli, daha da kıymetli hale geliyor. Araştırmacı gazetecilik çok daha kıymetli hale geliyor” diyerek gazetecilerin haberin ayrıntılarının peşinden gitmesi gerektiğini vurguladı. Kadir Toprakkaya ise mesleğin bütün teknolojik dönüşümlerine tanıklık ettiğini belirterek gazeteciliğin zorluklarına rağmen yeniden dünyaya gelse aynı mesleği seçeceğini söyledi.

Panel, öğrencilerin sorularının yanıtlanmasının ardından davetli konuşmacılara teşekkür belgelerinin takdim edilmesiyle sona erdi.